धर्म डेस्क, नवी दिल्ली. कार्तिक पौर्णिमा ही हिंदू धर्मातील सर्वात महत्त्वपूर्ण पौर्णिमेच्या तारखांपैकी एक मानली जाते. ही दिवाळीनंतर बरोबर 15 दिवसांनी साजरी केली जाते. ही देव दिवाळी म्हणूनही ओळखली जाते आणि असे म्हटले जाते की या दिवशी सर्व देव काशी शहरात येतात आणि दिवाळी साजरी करतात. याच कारणामुळे, या दिवशी काशी आणि इतर ठिकाणी दिवे लावले जातात.

या दिवशी भगवान शिवाने त्रिपुरासुर राक्षसाचा वध केला, म्हणूनच याला त्रिपुरारी पौर्णिमा असेही म्हटले जाते. तथापि, तुमच्यापैकी अनेकांना हे माहित नसेल की कार्तिक पौर्णिमेला इतर घटनाही घडल्या आहेत. चला, आम्ही तुम्हाला या सणाशी संबंधित काही इतर कथा सांगतो.

भगवान शिवाने केला त्रिपुरासुराचा वध
कार्तिक पौर्णिमेचा सण प्रामुख्याने भगवान शिवाने त्रिपुरासुर राक्षसावर मिळवलेल्या विजयाच्या स्मरणार्थ साजरा केला जातो. या विजयाने प्रसन्न होऊन, भगवान शिवाने त्याची प्रशंसा केली आणि भगवान विष्णूने त्याला 'त्रिपुरारी' हे नाव दिले.

या दिवसामागे एक प्रसिद्ध आख्यायिका देखील आहे. असे म्हटले जाते की प्रदोष काळात, महादेवाने अर्धनारीश्वराचे रूप धारण करून त्रिपुरासुराचा वध केला आणि तेव्हापासून काशीमध्ये या दिवशी देव दिवाळी साजरी केली जाते. आजही अनेक ठिकाणी देव दिवाळीच्या दिवशी दिवे लावण्याची परंपरा सुरू आहे.

भगवान विष्णूचा मत्स्य अवतार
कार्तिक पौर्णिमेच्या कथांमधील आणखी एक प्रसिद्ध आख्यायिका अशी आहे की, या दिवशी भगवान विष्णूने आपला पहिला अवतार, जो मत्स्य अवतार म्हणून ओळखला जातो, धारण केला. पद्म पुराणाच्या उत्तराखंडात असे म्हटले आहे की भगवान विष्णूने कार्तिक पौर्णिमेच्या दिवशी मत्स्य अवतार धारण केला होता.

याचे कारण असे होते की, महाप्रलयामुळे संपूर्ण ब्रह्मांड पाण्यात बुडाले होते आणि त्यावेळी जीवसृष्टीच्या कल्याणासाठी भगवान विष्णूंनी मत्स्य अवतार घेतला होता. असेही मानले जाते की, आजही भगवान विष्णू कार्तिक महिनाभर माशाच्या रूपात पाण्यात वास करतात.

    शिखांचे गुरू नानक देवजी यांचा जन्मदिवस
    कार्तिक पौर्णिमा शीख धर्मासाठी विशेष महत्त्वाची आहे आणि ती गुरू नानक देवजी यांची जयंती म्हणून साजरी केली जाते. याच दिवशी शीख धर्माचे संस्थापक आणि शिखांचे पहिले गुरू, श्री गुरू नानक देवजी यांचा जन्म झाला होता आणि त्यांच्या सन्मानार्थ आजही गुरुद्वारांमध्ये हा दिवस 'प्रकाश पर्व' म्हणून साजरा केला जातो.

    पांडवांनी आपल्या पूर्वजांच्या मुक्तीसाठी गंगेत स्नान केले
    कार्तिक पौर्णिमेच्या आणखी एका आख्यायिकेनुसार, महाभारत युद्ध संपल्यानंतर पांडवांनी आपले अनेक नातेवाईक गमावले होते आणि ते त्यांच्या मुक्तीबद्दल चिंतित होते. भगवान कृष्णाने त्यांच्या पूर्वजांच्या आत्म्यांच्या शांतीसाठी अनेक उपाय सुचवले होते, त्यापैकी एक म्हणजे पवित्र गंगा नदीत स्नान करणे.

    त्यावेळी, कार्तिक पौर्णिमेच्या दिवशी, पांडवांनी गढ मुक्तेश्वर येथे गंगेत स्नान करून आपल्या पूर्वजांसाठी तर्पण आणि दीपदान केले. तेव्हापासून गढ मुक्तेश्वरमध्ये या दिवशी दिवे लावण्याची परंपरा सुरू आहे.

    कार्तिक पौर्णिमेला घडलेल्या या काही घटना आहेत आणि या घटनांमुळे कार्तिक पौर्णिमेच्या सणाचे महत्त्व अधिकच वाढते.

    हेही वाचा: Chanakya Niti: पैसा कमावण्यासोबत टिकवायचाही आहे? जाणून घ्या आर्थिक संकट टाळण्यासाठी चाणक्यांचे हे 6 नियम

    Disclaimer: या लेखात नमूद केलेले उपाय, फायदे, सल्ला आणि विधाने केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण या विशेष लेखातील मजकुराचे समर्थन करत नाही. या लेखातील माहिती विविध स्रोत, ज्योतिषी, पंचांग, ​​प्रवचने, श्रद्धा, धार्मिक ग्रंथ आणि आख्यायिकांमधून संकलित केली आहे. वाचकांना विनंती आहे की त्यांनी हा लेख अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि स्वतःच्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा. दैनिक जागरण हे अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहे.