धर्म डेस्क, नवी दिल्ली. धार्मिक मान्यतेनुसार, आषाढ महिन्यातील देवशयनी एकादशीला भगवान विष्णू चार महिन्यांच्या योगिक निद्रेत प्रवेश करतात. हा काळ चातुर्मास म्हणूनही ओळखला जातो आणि त्यानंतर देवउठनी एकादशीला विष्णू त्यातून बाहेर येतात. असे म्हटले जाते की या चार महिन्यांत विश्वाची सूत्रे महाकाल म्हणजेच भगवान शिवाच्या हातात असतात.
वैकुंठ चतुर्दशीच्या दिवशी, उज्जैनमध्ये एका अनोख्या 'हरिहर मिलन' परंपरेचे आयोजन केले जाते, जिथे महाकाल मध्यरात्री गोपाल मंदिरात येतात आणि विश्वाची सूत्रे भगवान विष्णूच्या हाती सोपवतात. ही उज्जैनच्या अनोख्या परंपरांपैकी एक आहे, जी भगवान विष्णू आणि महादेवाच्या अद्वितीय मिलनाचे प्रतीक आहे.
आज, २२ नोव्हेंबर रोजी, वैकुंठ चतुर्दशीच्या निमित्ताने, उज्जैनमधील महाकाल मंदिरात ही परंपरा साजरी केली जाईल, ज्या दिवसाची भक्त आतुरतेने वाट पाहत होते. चला, 'हरिहर मिलन' म्हणजे काय आणि त्याचे महत्त्व काय आहे ते जाणून घेऊया.
उज्जैनची 'हरिहर मिलन' परंपरा काय?
दरवर्षी, महाकालचे शहर असलेल्या उज्जैनमध्ये वैकुंठ चतुर्दशीच्या मध्यरात्री एका विलक्षण धार्मिक परंपरेचे आयोजन केले जाते. हजारो भक्त भगवान विष्णू आणि महाकाल यांच्या मिलनाचा साक्षीदार होतात. परंपरेनुसार, वैकुंठ चतुर्दशीला रात्री सुमारे ११ वाजता भगवान महाकाल यांची मिरवणूक काढली जाते आणि ती गोपाल मंदिरापर्यंत पोहोचते.
येथे भगवान शिव आणि भगवान विष्णू यांची भेट होते आणि असे मानले जाते की, या वेळी भगवान शिव, भगवान विष्णूंना बेलपत्र अर्पण करतात आणि भगवान हरी भगवान शिवांना तुळशीची माळ घालतात. या परंपरेनुसार, भगवान शिव विश्वाची जबाबदारी भगवान विष्णूंवर सोपवतात.
धार्मिक श्रद्धेनुसार, देवशयनी एकादशी ते देवूठनी एकादशीपर्यंत, भगवान विष्णू पाताळात राजा बलीच्या निवासस्थानी विश्राम करतात आणि या काळात भगवान शिव यांचे विश्वावर पूर्ण नियंत्रण असते.
यावर्षी "हरिहर मिलन" कधी होणार?
ही परंपरा दरवर्षी कार्तिक महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील चतुर्दशी तिथीला साजरी केली जाते, जी वैकुंठ चतुर्दशी म्हणूनही ओळखली जाते. हरि आणि हर यांचे हे मिलन हे प्रतीक आहे की, शिव आणि विष्णू सृष्टीच्या जबाबदाऱ्यांमध्ये एकमेकांना पूरक आहेत.
शिव आणि विष्णू, भिन्न असूनही, एकच आहेत आणि त्यांच्यात मैत्री व एकमेकांबद्दल श्रद्धा आहे. या वर्षी, हे विलक्षण मिलन आज, रविवार, २२ नोव्हेंबर रोजी मध्यरात्री होईल. या दिवशी, बाबा महाकाल आपल्या पालखीतून उज्जैन येथील गोपाल मंदिराकडे जातील. गोपाल मंदिरात, बरोबर १२ वाजता, महाकाल भगवान विष्णूंना भेटतील आणि विश्वाची जबाबदारी त्यांच्यावर सोपवतील.
हरिहर मिलनानंतर महाकाल कुठे जातात?
या चमत्कारिक मिलनानंतर, महाकाल आपल्या लोकात परत जातात आणि ध्यानात मग्न होतात. या हरिहर मिलनाच्या परंपरेचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे भगवान विष्णू महाकालांना तुळशीची माळ घालतात आणि भगवान शिव त्यांना बेलपत्राची माळ अर्पण करतात. असे मानले जाते की या हरिहर भेटीनंतर, भगवान विष्णू संपूर्ण विश्वाचे नियंत्रण पुन्हा सुरू करतात आणि महाकाल कैलास पर्वतावर तपश्चर्या करतात.
खरोखरच, ही हरिहर भेटीची परंपरा विष्णू आणि महाकाल यांच्या या चमत्कारिक मिलनाची साक्ष देते, ज्याला भक्तांमध्ये विशेष महत्त्व आहे.
हेही वाचा: Gandhari Daughter:100 कौरवांची एकुलती एक बहीण! गांधारीच्या मुलीच्या जन्माची कथा ऐकून व्हाल थक्क
Disclaimer: या लेखात नमूद केलेले उपाय, फायदे, सल्ला आणि विधाने केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण या विशेष लेखातील मजकुराचे समर्थन करत नाही. या लेखातील माहिती विविध स्रोत, ज्योतिषी, पंचांग, प्रवचने, श्रद्धा, धार्मिक ग्रंथ आणि आख्यायिकांमधून संकलित केली आहे. वाचकांना विनंती आहे की त्यांनी हा लेख अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि स्वतःच्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा. दैनिक जागरण अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहे.
