धर्म डेस्क, नवी दिल्ली. हिंदू धर्मात, कोणतेही शुभ कार्य भगवान गणेशाच्या पूजेने सुरू करण्याची परंपरा आहे. भगवान गणेश हे बुद्धी, समृद्धी आणि शुभतेचे देव मानले जातात. धार्मिक ग्रंथांमध्ये गणेशाच्या अनेक रूपांचे वर्णन केले आहे. या अद्वितीय रूपांपैकी एक म्हणजे देवी विनायकी, जिला भगवान गणेशाचे स्त्रीरूप मानले जाते. चला, देवी विनायकीबद्दल आणि भगवान गणेशाच्या या रूपाच्या मूर्ती आणि प्रतिमा कुठे आढळतात याबद्दल अधिक जाणून घेऊया.
देवी विनायकी अनेक नावांनी ओळखली जाते.
भगवान गणेशाचे हे स्त्रीरूप वेगवेगळ्या ठिकाणी वेगवेगळ्या नावांनी ओळखले जाते. तिला विनायकी, गणेशानी, गणेश्वरी आणि गजाननी यांसारख्या नावांनीही ओळखले जाते. देवी विनायकीचे रूप भगवान गणेशासारखेच आहे, जरी ती दिसायला स्त्री असली तरी.
देवी विनायकीशी संबंधित श्रद्धांमध्ये तिला शक्ती आणि गणेश यांचे मिश्रण मानले जाते. देवीच्या या अद्वितीय रूपाच्या मूर्ती भारतातील काही प्राचीन मंदिरांमध्ये आढळतात.
राजस्थानपासून दक्षिण भारतापर्यंत आढळलेले पुरावे
राजस्थानमधील खेड येथे देवी विनायकीची एक प्राचीन मूर्ती आढळली आहे. ती खूप जुनी मानली जाते. याशिवाय, ओडिशातील हिरापूर येथील ६४ योगिनी मंदिरातही देवी विनायकीचे एक रूप आहे. हे मंदिर त्याच्या प्राचीन योगिनी मूर्तींसाठी प्रसिद्ध आहे.
देवी विनायकीची पूजा दक्षिण भारतातही केली जाते. तामिळनाडूच्या कन्याकुमारी प्रदेशातील थानुमलयन मंदिरात देवी विनायकीची एक प्राचीन मूर्ती आहे. हे मंदिर सुमारे १३०० वर्षे जुने असल्याचे म्हटले जाते.
देवी विनायकीची पौराणिक कथा काय आहे?
देवी विनायकीशी संबंधित एका पौराणिक कथेत अंधक नावाच्या राक्षसाचे वर्णन आहे. आख्यायिकेनुसार, अंधकाला देवी पार्वतीशी विवाह करायचा होता. देवी पार्वतीचे रक्षण करण्यासाठी, भगवान शिवाने अंधकाला ठार मारले.
आख्यायिकेनुसार, जेव्हा अंधकाच्या रक्ताचे थेंब जमिनीवर पडले, तेव्हा त्यातून नवीन राक्षसांचा जन्म झाला, ज्यामुळे त्याची शक्ती वाढली. हे पाहून देव-देवतांनी आपल्या शक्तींचे आवाहन केले.
विनायकीचे रूप कसे प्रकट झाले?
देव-देवतांच्या शक्ती अनेक मातृशक्तींच्या रूपात प्रकट झाल्या. त्यानंतर भगवान शिवाने अंधकाशी युद्ध केले. भगवान गणेशानेही आपल्या मातृरूपात अंधकाचा सामना केला. कथेनुसार, गणेशाने अंधकाला ठार मारले आणि त्याचे रक्त जमिनीवर पडण्यापासून रोखले.
या घटनेमुळे देवी विनायकीचे रूप लोकप्रिय झाले. तिला भगवान गणेशाची स्त्रीशक्ती किंवा स्त्रीरूप मानले जाते. म्हणूनच काही ठिकाणी देवी विनायकीची विशेष पूजा केली जाते.
देवी विनायकीचे रूप खूप विशेष आहे.
देवी विनायकीच्या मूर्तीवर भगवान गणेशाप्रमाणेच अनेक चिन्हे आहेत. हत्तीचे मुख आणि स्त्री शरीर यामुळे हे रूप अद्वितीय मानले जाते. देवी विनायकीशी संबंधित श्रद्धा भारताच्या प्राचीन धार्मिक आणि शाक्त परंपरांमधील विविधता दर्शवतात.
हेही वाचा:
Disclaimer: या लेखात नमूद केलेले उपाय, फायदे, सल्ला आणि विधाने केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण आणि जागरण न्यू मीडिया या विशेष लेखातील मजकुराचे समर्थन करत नाहीत. या लेखातील माहिती विविध स्रोत, ज्योतिषी, पंचांग, प्रवचने, श्रद्धा, धार्मिक ग्रंथ आणि आख्यायिकांमधून संकलित केली आहे. वाचकांना विनंती आहे की त्यांनी हा लेख अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि स्वतःच्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा. दैनिक जागरण आणि जागरण न्यू मीडिया हे अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहेत.
