धर्म डेस्क, नवी दिल्ली. दरवर्षी भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील चतुर्दशी अनंत चतुर्दशी म्हणून साजरी केली जाते. हा दिवस दोन कारणांमुळे विशेष मानला जातो. पहिले म्हणजे, भगवान गणेशाच्या निर्गमनाने गणेशोत्सव संपतो आणि दुसरे म्हणजे, भगवान विष्णूच्या 'अनंत' रूपाची पूजा करण्याची परंपरा आहे.
असे मानले जाते की महाभारताच्या काळात, पांडवांनीही महर्षी वेद व्यासांच्या सूचनेनुसार आपले गमावलेले राज्य परत मिळवण्यासाठी हा सात्विक उपवास केला होता.
उपवासादरम्यान खाण्यापिण्याचे नियम
अनेकदा, लोक मनापासून प्रार्थना करतात, पण ते खाण्यापिण्याच्या नियमांकडे दुर्लक्ष करतात. हा उपवास केवळ उपाशी राहण्यापुरता नाही, तर आपल्या चवीवर नियंत्रण ठेवण्याबद्दलही आहे. म्हणून, उपवासाच्या दिवशी हे चार पांढरे पदार्थ पूर्णपणे टाळावेत:
भात: पूजेच्या वेळी भगवान विष्णूला भात अर्पण करा, पण फळांच्या आहारात त्याचा समावेश टाळा. शास्त्रानुसार चतुर्दशीला भात खाण्यास मनाई आहे.
पांढरे मीठ: साधे मीठ खाल्ल्याने उपवास लगेच मोडतो असे मानले जाते. तुमची प्रकृती बरी नसल्यास, तुम्ही संध्याकाळच्या पूजेनंतर फक्त सैंधव मीठ अल्प प्रमाणात खाऊ शकता.
कच्चे दूध आणि बाजारात मिळणारी मिठाई: विष्णूच्या अभिषेकात वापरलेले कच्चे दूध पिण्यास मनाई आहे. तसेच, बाजारात मिळणारी पांढरी मिठाई (जसे की पेढा किंवा रसगुल्ला) भेसळयुक्त असते, म्हणून तिचे सेवन टाळा.
दही: भगवंताच्या पंचामृतात दह्याचा वापर केला जातो, परंतु उपवास करणाऱ्या व्यक्तीने ते टाळावे. दह्यामुळे शरीरातील कफ आणि आळस वाढतो, आणि उपवासादरम्यान सात्त्विकता (शुद्धता) आवश्यक असते.
उपवासादरम्यान तुम्ही काय खाऊ शकता?
उपवासादरम्यान ताजी फळे, कमळाच्या बिया, सुका मेवा किंवा शिंगाड्याच्या पिठापासून बनवलेले पदार्थ खाणे सर्वात सुरक्षित आणि फलदायी मानले जाते.
पूजेसाठी शुभ मुहूर्त
भगवान विष्णूच्या पूजेसाठी सकाळी ६:११ ते रात्री ११:०६ पर्यंतचा वेळ शुभ आहे. तथापि, काही विशेष वेळा देखील आहेत ज्या दरम्यान तुम्ही उपासना करू शकता:
- ब्रह्म मुहूर्त: पहाटे ४:३५ ते पहाटे ५:२३
- अभिजीत मुहूर्त: सकाळी ११:४८ ते दुपारी १२:३७
- विजय मुहूर्त: दुपारी २:१३ ते दुपारी ३:०१
- गोधुली मुहूर्त: सायंकाळी ६:१४ ते सायंकाळी ६:३८
हेही वाचा: Ganpati Visarjan 2026: विसर्जनापूर्वी गणपतीची मूर्ती तुटली तर घाबरू नका; लगेच करा ही एक गोष्ट
Disclaimer: या लेखात नमूद केलेले उपाय/फायदे/सल्ला आणि विधाने केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण या लेखातील मजकुराचे समर्थन करत नाही. या लेखातील माहिती विविध स्रोत, ज्योतिषी, पंचांग, प्रवचने, श्रद्धा, धार्मिक ग्रंथ आणि आख्यायिकांमधून संकलित केली आहे. वाचकांना विनंती आहे की त्यांनी हा लेख अंतिम किंवा दावा मानू नये, तर स्वतःच्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा.
