धर्म डेस्क, नवी दिल्ली. रामायणात अशा असंख्य कथा आहेत ज्यांबद्दल लोकांना अजूनही माहिती नाही. काही पात्रे अशी आहेत ज्यांची नावे फार कमी लोकांनी ऐकली आहेत. त्यापैकीच एक म्हणजे धान्यमालिनी, लंकेचा राजा रावणाची दुसरी पत्नी. तुम्हा सर्वांना रावणाची पत्नी मंदोदरीबद्दल माहिती असेल, पण धान्यमालिनीचा उल्लेख क्वचितच आढळतो.
जेव्हा जेव्हा लंकेच्या महालाचा उल्लेख होतो, तेव्हा फक्त काही मोजकीच नावे आठवतात. मंदोदरी, मेघनाथ, कुंभकर्ण आणि विभीषण यांची चर्चा होते, पण लंकेच्या राजाच्या दुसऱ्या पत्नीचे पात्र अजूनही मोठ्या प्रमाणावर अज्ञात आहे. आम्ही तुम्हाला तिच्याबद्दल काही अज्ञात तथ्ये सांगणार आहोत. आम्ही तुम्हाला इतिहासाच्या पानांमध्ये विस्मृतीत गेलेल्या एका राणीची कहाणी सांगणार आहोत.
रावणाची दुसरी पत्नी, धन्यमालिनी कोण होती?
लोककथांनुसार, धन्यमालिनी ही राक्षस मान आणि अप्सरा हेमा यांची कन्या आणि मंदोदरीची धाकटी बहीण होती. ती एक शांत, साधी आणि धार्मिक राणी होती, जी लग्नानंतर लंकेच्या राजघराण्याचा एक महत्त्वाचा भाग बनली.
असे म्हटले जाते की रावण आपल्या दोन्ही पत्नींचा आदर करत असे, परंतु धन्यमालिनीचे बहुतेक आयुष्य राजवाड्याच्या पवित्रतेत आणि शांततेत व्यतीत झाले. त्यांना चार पुत्र होते: अतिकाय, नरंतक, देवंतक आणि त्रिशिर, जे राम आणि रावणाच्या युद्धात प्रमुख योद्धे बनले. धन्यमालिनीच्या चारित्र्याचे वर्णन अशी राणी म्हणून केले जाते, जिने वैभवाच्या काळातही संयम, प्रतिष्ठा आणि भक्ती जपली.
धन्यमालिनी भगवान विष्णूची भक्त
मान्यतेनुसार, रावणाच्या मुख्य पत्नी मंदोदरी आणि धन्यमालिनी या भगवान विष्णूच्या भक्त होत्या, परंतु रावणाशी विवाह केल्यानंतर त्या दोघींनीही भगवान विष्णूची भक्ती सोडून दिली. धन्यमालिनीला चार पुत्र होते: अतिकय, नारांतक, त्रिशिर आणि देवांतक. यांपैकी अतिकय एक महान योद्धा होता.
धन्यमालिनी ही पराक्रमी योद्धा अतिकयची आई
जर आपण धन्यमालिनीच्या ओळखीबद्दल चर्चा केली, तर अनेक गोष्टी प्रकर्षाने समोर येतात, त्यापैकी ती रावणाची दुसरी पत्नी आणि पराक्रमी योद्धा अतिकयची आई असणे, या गोष्टी सर्वात महत्त्वपूर्ण मानल्या जातात. अतिकय हा काही सामान्य राजकुमार नव्हता. तो सामर्थ्य आणि अहंकाराचे जिवंत प्रतीक होता, ज्याने लंकेच्या इतिहासावर एक अमिट छाप सोडली.
अतिकायाने ब्रह्मदेवाला प्रसन्न करण्यासाठी कठोर तपश्चर्या केली आणि त्याच्या तपश्चर्येने प्रसन्न होऊन ब्रह्मदेवाने त्याला असे दिव्य वरदान दिले ज्यामुळे तो रणांगणावर अजिंक्य झाला. तथापि, लक्ष्मणाने युद्धात अतिकायाचाही वध केला. अतिकाय इतका शक्तिशाली होता की त्याला थांबवण्यासाठी ब्रह्मास्त्राचा वापर करावा लागला, जे एक अत्यंत शक्तिशाली दिव्य शस्त्र मानले जाते.
धान्यमालिनीचा उल्लेख रामायणात आढळतो.
वाल्मीकि रामायणाच्या सुंदरकांडातील २२ व्या अध्यायाच्या ३९ व्या श्लोकात धान्यमालिनीचा उल्लेख आहे. जेव्हा रावण सीतेला धमकावून तिच्याशी विवाह करण्यासाठी दबाव टाकत होता, तेव्हा धान्यमालिनी तिथे आली आणि तिने त्याला सीतेवरील आसक्ती सोडण्याचा आग्रह केला. हा श्लोक असा आहे:
उपगामी ततः श्रीदं राक्षसी धान्यमालिनी॥
परिष्वज्य दशग्रीवामिदं वचनंब्रवित॥
याचा अर्थ असा की, धान्यमालिनी नावाची एक राक्षसी, जी रावणाची पत्नीही होती, ती त्वरीत दशग्रीव रावणाकडे गेली आणि हे शब्द बोलून तिने त्याला मिठी मारली.
धान्यमालिनीबद्दल कमी चर्चा का होते?
रामायणात मंदोदरीच्या व्यक्तिरेखेचे सविस्तर वर्णन केले आहे. ती रावणाला त्याच्या अधर्माचे परिणाम वारंवार समजावून सांगते आणि सीतेला परत करण्याचा सल्ला देते.
याउलट, धान्यमालिनीचा उल्लेख इतर काही ठिकाणी आढळतो. धान्यमालिनी ही रामायणातील एक अशी व्यक्तिरेखा आहे, जिचा उल्लेख क्वचितच आढळतो, पण ती सुंदरकांड आणि युद्धकांडातील काही श्लोकांमध्ये दिसते.
स्रोत: वाल्मीकि रामायण, सुंदरकांड स्कंध २२ आणि युद्धकांड स्कंध ७१
