जागरण न्यूज नेटवर्क, नवी दिल्ली. भारतात सोन्यातील भेसळीचा एक नवीन घोटाळा उघडकीस आला आहे. चीनमधून आयात केलेली 'ऱ्हेनियम पावडर' या मौल्यवान धातूमध्ये मिसळली जात आहे. या पावडरमुळे सोन्याचे वजन वाढते.

सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, प्रमाणित चाचणी यंत्रे आणि हॉलमार्किंग केंद्रेही ही भेसळ शोधण्यात अयशस्वी ठरली आहेत. इतकेच नाही, तर काही प्रकरणांमध्ये, भेसळ असूनही, सोन्याने 24-कॅरेट शुद्धतेची चाचणी उत्तीर्ण केली.

एका मीडिया रिपोर्टनुसार, चीनमधील शेन्झेन येथील एका एजंटने दावा केला आहे की, त्याची कंपनी ऱ्हेनियम पावडर तयार करते आणि भारतातील अनेक शहरांमध्ये त्यांचे डीलर्स आहेत.

अहवालानुसार, ७.८३ ग्रॅम २४-कॅरेट सोन्यामध्ये एक ग्रॅम रेनियम पावडर मिसळण्यात आली होती. यामुळे एकूण वजन ८.८३ ग्रॅम झाले आणि चाचणी केल्यावर हे मिश्रण २४-कॅरेट सोने असल्याचे निष्पन्न झाले.

त्यानंतर सराफाने त्यात आणखी एक धातू मिसळून २२-कॅरेटचा दागिना तयार केला. तथापि, हॉलमार्किंग केंद्रावर त्या दागिन्याला २२-कॅरेट सोन्याचे प्रमाणपत्र देण्यात आले.

अहवालात असा दावा करण्यात आला आहे की, त्यातील सोन्याचे वास्तविक प्रमाण केवळ ८१.७३% होते, जे अंदाजे २०-कॅरेट शुद्धतेच्या बरोबरीचे आहे. अहवालात असे म्हटले आहे की, भेसळयुक्त दागिने अनेक दागिन्यांच्या शोरूम आणि चाचणी केंद्रांमधील चाचण्यांमध्ये उत्तीर्ण झाले होते.

    या घटनेमुळे हॉलमार्किंग प्रणालीवरही प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. सीएजीच्या (CAG) मसुदा अहवालानुसार, 2024-25 या आर्थिक वर्षात 81 टक्के नोंदणीकृत सराफांची तपासणी झाली नव्हती.

    तज्ञांच्या मते, अशी भेसळ शोधण्यासाठी एक्सआरएफ (XRF) चाचणी आणि इलेक्ट्रॉन मायक्रोस्कोपी यांसारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानाची आवश्यकता आहे. ग्राहकांना असा सल्ला देण्यात येतो की, त्यांनी विश्वसनीय व्यापाऱ्यांकडूनच हॉलमार्क केलेले सोने खरेदी करावे आणि बिले व जीएसटी पावत्या जपून ठेवाव्यात.