जयप्रकाश रंजन, नवी दिल्ली. व्यापार करारातील अनिश्चिततेच्या निराकरणानंतर, भारत-अमेरिका संबंधांमध्ये नवीन आत्मविश्वास निर्माण होत आहे. शुक्रवारी, भारताने अमेरिकेच्या नेतृत्वाखालील पॅक्स सिलिका अलायन्समध्ये सामील होण्यासाठी औपचारिकपणे करारावर स्वाक्षरी केली.
चीनवरील अवलंबित्व कमी होईल
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) आणि दुर्मिळ खनिजांसाठी सुरक्षित, मजबूत आणि विश्वासार्ह पुरवठा साखळी तयार करण्याच्या दिशेने हा उपक्रम एक मोठे पाऊल मानला जात आहे. सध्या, जग दुर्मिळ खनिजांच्या पुरवठ्यासाठी, शुद्धीकरणासाठी आणि खाणकामासाठी चीनवर अवलंबून आहे. पॅक्स सिलिका ही चीनवरील अवलंबित्व दूर करण्यासाठी अमेरिकेच्या नेतृत्वाखालील एक नवीन आंतरराष्ट्रीय उपक्रम आहे.
कोणत्या देशांचा समावेश आहे?
ऑस्ट्रेलिया
ग्रीस
इस्रायल
जपान
रांग
दक्षिण कोरिया
सिंगापूर
संयुक्त अरब अमिराती
युनायटेड किंग्डम
इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी एआय इम्पॅक्ट समिट 2026 मध्ये या करारावर स्वाक्षरी केली, तर अमेरिकेचे राजदूत सर्जियो गोर आणि अमेरिकेचे आर्थिक व्यवहार विभागाचे अवर सचिव जेकब हेलबर्ग देखील या कार्यक्रमाला उपस्थित होते.
अमेरिकन अधिकाऱ्याने काय म्हटले?
अमेरिकेचे उपसचिव जेकब हेलबर्ग यांनी भारताच्या सहकार्याचे वर्णन 21 व्या शतकातील आर्थिक आणि तांत्रिक व्यवस्थेतील एक निर्णायक पाऊल म्हणून केले. ते म्हणाले की, पॅक्स सिलिका ही अशी घोषणा आहे की भविष्य त्या देशांचे आहे जे उत्पादन क्षमता विकसित करतात आणि लोकशाही मूल्यांवर आधारित सहकार्य पुढे नेतात.
वॉशिंग्टनमधील पुढाकार
पॅक्स सिलिका उपक्रम डिसेंबर 2025 मध्ये वॉशिंग्टनमध्ये सुरू करण्यात आला. त्याची पहिली बैठक अमेरिकेच्या ट्रेझरी सेक्रेटरी यांच्या अध्यक्षतेखाली झाली, ज्यामध्ये कॅबिनेट मंत्री वैष्णव यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. अलिकडेच, अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो यांनी आणखी एक बैठक बोलावली होती, ज्यामध्ये परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर सहभागी झाले होते.
उद्देश काय आहे?
परस्पर समृद्धी, सुरक्षा आणि एआय-सक्षम विकास सुनिश्चित करण्याच्या उद्देशाने, ही युती संपूर्ण पुरवठा साखळीत, महत्त्वाच्या खनिजांपासून ते सेमीकंडक्टर आणि एआय पायाभूत सुविधांपर्यंत, सखोल आर्थिक आणि तांत्रिक सहकार्यावर लक्ष केंद्रित करते.
काय फायदे होतील?
या युतीमध्ये भारताच्या सहभागामुळे दोन्ही देशांमधील संबंधांना नवीन गती मिळाली आहे, विशेषतः अलीकडील काही तणावांनंतर. पॅक्स सिलिकामध्ये भारताचा सहभाग प्रस्तावित व्यापार कराराला अंतिम स्वरूप देण्याच्या आणि इतर द्विपक्षीय सहकार्याला चालना देण्याच्या प्रयत्नांशी जोडलेला असल्याचे मानले जाते.
यावेळी बोलताना वैष्णव म्हणाले की, भारत पॅक्स सिलिकाचा भाग बनला आहे, ज्यामुळे भारतातील इलेक्ट्रॉनिक्स आणि सेमीकंडक्टर उद्योगांना मोठा फायदा होईल. भारतात दहा प्लांट आधीच स्थापन झाले आहेत आणि आणखी अनेक प्लांट स्थापन होण्याच्या प्रक्रियेत आहेत. लवकरच, पहिला सेमीकंडक्टर प्लांट व्यावसायिक उत्पादन सुरू करेल. एक संपूर्ण परिसंस्था उदयास येत आहे. पॅक्स सिलिका यामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावेल आणि भारतातील तरुणांना त्याचा फायदा होईल.
पॅक्स सिलिका घोषणापत्रात असे म्हटले आहे की गुंतवणूक संरक्षण पद्धती, पायाभूत सुविधा आणि प्रोत्साहनांवरील संयुक्त प्रयत्नांद्वारे आमची आर्थिक भागीदारी अधिक दृढ करण्याचे आमचे ध्येय आहे. आम्ही जागतिक तंत्रज्ञान पुरवठा साखळीच्या धोरणात्मक भागांवर सहकार्याला प्रोत्साहन देतो, ज्यात सॉफ्टवेअर अनुप्रयोग आणि प्लॅटफॉर्म, फ्रंटियर फाउंडेशन मॉडेल्स, माहिती कनेक्टिव्हिटी आणि नेटवर्क पायाभूत सुविधा, संगणक, सेमीकंडक्टर, प्रगत उत्पादन, वाहतूक लॉजिस्टिक्स, खनिज शुद्धीकरण आणि प्रक्रिया, ऊर्जा यांचा समावेश आहे, परंतु सहकार्य या क्षेत्रांच्या पलीकडे वाढू शकते.
हेही वाचा: गुड न्यूज! काश्मीरमध्ये चार नवीन रेल्वे मार्ग... केंद्र सरकारची मोठी घोषणा; काश्मिरींना मिळेल भरपाई
