जेएनएन, मुंबई. World Environment Day 2026: दरवर्षी 5 जून रोजी जागतिक पर्यावरण दिन साजरा केला जातो, आणि संपूर्ण जग आपल्या ग्रहाचे रक्षण व संवर्धन करते. 2026 मध्ये या दिवसाला अधिकच महत्त्व आहे, जेव्हा आपले पर्यावरण हवामान बदल, हिमनद्यांचे वितळणे, प्रदूषण इत्यादींसारख्या अनेक गंभीर आव्हानांना तोंड देत आहे. चला तर मग, जागतिक पर्यावरण दिन 2026 बद्दल काही रंजक तथ्ये जाणून घेऊया, जी प्रत्येकाला माहित असायलाच हवीत.

जागतिक पर्यावरण दिन 2026 शुक्रवार, 5 जून 2026 साजरा केला जातो. या वर्षी अझरबैजान बाकू येथे जागतिक पर्यावरण दिनाच्या सोहळ्याचे यजमानपद भूषवत आहे.

जागतिक पर्यावरण दिनानुसार, जागतिक पर्यावरण दिन 2026 ची संकल्पना आहे:

“निसर्गापासून प्रेरित. हवामानासाठी. आपल्या भविष्यासाठी.”

ही संकल्पना आपल्यावर हा विचार बिंबवते की निसर्ग हा आपला सर्वात मोठा शिक्षक आहे. निसर्गाकडून धडा घेऊन हवामान बदलाचा सामना करण्यासाठी धाडसी पाऊल उचलण्याची हीच वेळ आहे.

जागतिक पर्यावरण दिन 2026 बद्दल काही सहज समजण्याजोग्या आणि महत्त्वाच्या गोष्टी येथे दिल्या आहेत:

    1. संयुक्त राष्ट्रांनी 1972 मध्ये स्टॉकहोम परिषद नावाच्या एका मोठ्या परिषदेत हा दिवस साजरा करण्याचा निर्णय घेतला. पर्यावरणाच्या संरक्षणावर चर्चा करण्यासाठी स्वीडनमधील स्टॉकहोम येथे 113 हून अधिक देश एकत्र आले. पर्यावरणाच्या बाबींवर इतक्या देशांनी एका संयुक्त बैठकीत आपले मत मांडण्याची ही पहिलीच वेळ होती.

    2. जागतिक पर्यावरण दिन पहिल्यांदा 5 जून 1973 रोजी साजरा करण्यात आला. त्या वर्षीची संकल्पना 'एकमेव पृथ्वी' ही होती. दरवर्षी 5 जून रोजी एक संकल्पना निवडली जाते आणि उत्सवाचे आयोजन करण्यासाठी एका देशाची निवड केली जाते.

    3. आज 150 हून अधिक देश जागतिक पर्यावरण दिन साजरा करतात. जागतिक पर्यावरण दिनात 150 हून अधिक देशांतील लोक सहभागी होतात. हे भारतालाही लागू होते! शाळा, महाविद्यालये, स्वयंसेवी संस्था, कंपन्या आणि सरकारे यात सहभागी होऊन जनजागृती कार्यक्रम राबवतात.

    4. जागतिक पर्यावरण दिन हा पर्यावरणाविषयी जागरूकता निर्माण करण्यासाठी सर्वात मोठा मंच आहे. दरवर्षी सुमारे 40 लाख लोक या कार्यक्रमांमध्ये सहभागी होऊन वृक्षारोपण करतात, नद्या स्वच्छ करतात आणि पृथ्वी वाचवण्याचे संदेश देतात.

    5. याचे नेतृत्व UNEP करते. हा दिवस संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रम (UNEP) द्वारे आयोजित आणि संचालित केला जातो. UNEP ही आपल्या ग्रहाच्या संरक्षणासाठी स्थापन केलेली संयुक्त राष्ट्रांची एक विशेष संस्था आहे.

    6. या वर्षी, 2026 मध्ये, अझरबैजान जागतिक पर्यावरण दिनानिमित्त बाकू येथे जागतिक सोहळ्याचे आयोजन करेल. अझरबैजानने 2024 मध्ये संयुक्त राष्ट्र हवामान परिषदेचे (COP29) यजमानपदही भूषवले होते. देशात समृद्ध नैसर्गिक विविधता आहे आणि जगभरात हवामान बदलावर ठोस कृती करण्यासाठी दबाव आणण्याकरिता तो या संधीचा उपयोग करत आहे.

    7. या वर्षी, 2026 मध्ये, हवामान बदलाच्या कृतीवर मुख्य लक्ष केंद्रित केले आहे. शास्त्रज्ञांच्या मते, 2015 ते 2025 ही इतिहासात आतापर्यंत नोंदवलेली सर्वात उष्ण 11 वर्षे होती. आता जगाचे तापमान 1.5 अंश सेल्सिअसवर पोहोचले आहे, जे प्रत्येक सजीवासाठी अत्यंत धोकादायक आहे.

    8. 2026 ची संकल्पना अशी आहे की निसर्ग केंद्रस्थानी आहे; तो ऐच्छिक नाही. याचा अर्थ असा की आपण निसर्गाकडे दुर्लक्ष करू शकत नाही. हवामान बदलावरचे उत्तर म्हणजे जंगले, नद्या, प्राणी आणि वनस्पती. जर आपण निसर्गाची काळजी घेतली, तर आपण स्वतःची काळजी घेतो!

    9. जागतिक पर्यावरण दिन ही सार्वजनिक सुट्टी नाही – भारतातील अनेक लोकांना वाटते की ही सार्वजनिक सुट्टी आहे. मात्र, कोणत्याही देशात ही सार्वजनिक सुट्टी नाही. हा एक "जागरूकता दिवस" ​​आहे, जेणेकरून लोक एकत्र येऊन पृथ्वीच्या रक्षणासाठी कृती करू शकतील.

    10. जागतिक पर्यावरण दिनात भारत सर्वात सक्रियपणे सहभागी होणाऱ्या देशांपैकी एक आहे. कोट्यवधी झाडे लावण्यापासून ते गंगा आणि यमुना यांसारख्या नद्यांच्या काठावर स्वच्छता मोहीम आयोजित करण्यापर्यंत, या दिवसात भारतीयांचे महत्त्वपूर्ण योगदान आहे.

    जागतिक पर्यावरण दिनासाठी भारत कसा कटिबद्ध आहे?
    भारत जागतिक पर्यावरण दिनासाठी दृढपणे वचनबद्ध आहे, तसेच तो पर्यावरणाच्या शाश्वत विकासात जागतिक स्तरावर अग्रणी बनत आहे. हवामान बदलाच्या कृतीचे तळागाळातील व्यवस्थापन, शाश्वत जीवनशैली, प्लास्टिकचा मर्यादित वापर आणि नवीकरणीय उत्पादनांचा वापर वाढवणे यावर भारताचे मुख्य लक्ष आहे.

    याशिवाय, भारत गंभीर पर्यावरणीय आव्हानांना तोंड देत आहे, जसे की दिल्लीसारख्या शहरांमध्ये हवामान बदल आणि वायू प्रदूषण, उष्णतेच्या लाटा आणि काही भागांमध्ये पूर आणि दुष्काळ यांचा सामना करावा लागत आहे.

    परंतु, जागतिक पर्यावरण दिन, 2026 च्या निमित्ताने, भारत पर्यावरणाच्या स्वच्छतेसाठी वृक्षारोपण करणे, पाण्याची बचत करणे आणि विजेचा कमी वापर करणे यांसारखी अनेक महत्त्वाची पावले उचलत आहे आणि पर्यावरण वाचवण्यासाठी अनेक प्रकल्प सुरू केले आहेत.

    जागतिक पर्यावरण दिन 2026 हा या पृथ्वीवरील आपल्या सर्वांसाठी एक महत्त्वाचा दिवस आहे. संकल्पना आहे "निसर्गापासून प्रेरित". हवामानासाठी. "आपल्या भविष्यासाठी", याचा अर्थ असा की आता कृती करण्याची जबाबदारी आपल्या सर्वांची आहे.

    चला, या जागतिक पर्यावरण दिनी झाड लावण्याची, पाणी वाचवण्याची आणि प्लास्टिकला नाही म्हणण्याची प्रतिज्ञा करूया.