आरती तिवारी, नोएडा. तुम्ही कधी रुबिक्स क्यूबचे सहा रंग जुळवण्याचा प्रयत्न सोडून दिला आहे का, किंवा तुम्ही त्या हुशार लोकांपैकी एक आहात जे ते क्षणार्धात सोडवू शकतात? कारण काहीही असो, या रंगीबेरंगी कोड्याने दशकांपासून सर्व वयोगटातील लोकांना मोहित केले आहे. आता, या प्रतिष्ठित कोड्याबद्दल एक मोठी बातमी आली आहे: ५० कोटींहून अधिक युनिट्स विकल्यानंतर, रुबिक्स क्यूबचे उत्पादन पुन्हा एकदा त्याच्या जन्मस्थानी, हंगेरीमध्ये परत आले आहे.
जगातील सर्वात लोकप्रिय कोडे, रुबिक्स क्यूबचे उत्पादन त्याच्या जन्मस्थानी पुन्हा सुरू झाले आहे. ८२ वर्षीय संशोधक अर्नो रुबिक यांनी हंगेरीमधील जास्झबेरेनी शहरात एका नवीन, पूर्णपणे स्वयंचलित उत्पादन लाइनचे उद्घाटन केले आहे, जिथे रोबोटिक हात दरवर्षी १० लाख क्यूब तयार करू शकतील. पूर्वी हे क्यूब हाताने जोडले जात होते, पण आता अत्याधुनिक रोबोटिक हात दरवर्षी १० लाख क्यूब तयार करतील आणि त्यांच्या ताकदीची चाचणी घेतील. रुबिक्स क्यूबच्या ट्रेडमार्कची मालकी असलेल्या स्पिन मास्टर कंपनीने याला 'मूळ स्वरूपाकडे परतणे' असे म्हटले आहे.
प्राध्यापकांची जादू
हंगेरीमधील बुडापेस्ट येथे स्थापत्यशास्त्र आणि डिझाइनचे प्राध्यापक असलेल्या अर्नो रुबिक यांना आपल्या विद्यार्थ्यांना त्रिमितीय भूमिती शिकवण्यासाठी काहीतरी अद्वितीय तयार करायचे होते. त्यांनी २७ लहान लाकडी ठोकळे एकत्र जोडून एक असा क्यूब तयार केला जो प्रत्येक दिशेने फिरू शकत होता. जेव्हा त्यांनी पहिल्यांदा क्यूबचे रंग फिरवून तो वाकवला, तेव्हा तो दुरुस्त करण्यासाठी त्यांना पूर्ण एक महिना लागला. १९७७ मध्ये, तो 'मॅजिक क्यूब' म्हणून बाजारात आणला गेला. विक्री सुरू झाल्यानंतर लगेचच, हे कोडे इतके लोकप्रिय झाले की हंगेरियन कारखाने जगभरातील मागणी पूर्ण करू शकले नाहीत. हंगेरीमध्ये कच्च्या मालाची कमतरता आणि वाढत्या जागतिक मागणीमुळे, उत्पादन परदेशात (ब्रिटन आणि अमेरिकेत) हलवण्यास भाग पडले. त्या दशकात त्याची लोकप्रियता शिगेला पोहोचली. जगभरात ५० कोटींहून अधिक अधिकृत रुबिक्स क्यूब विकले गेले आहेत.
कौशल्ये सुधारतात
रुबिक्स क्यूब हे केवळ एक खेळणे किंवा मनोरंजनाचे साधन नाही; तो एक उत्तम बौद्धिक व्यायाम मानला जातो. क्यूब सोडवण्यासाठी रंगांच्या संयोजनावर आणि तुमच्या पुढील चालीवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक असते. यामुळे लक्ष आणि एकाग्रता झपाट्याने सुधारते, जे अभ्यासातही खूप उपयुक्त ठरते. हे कोणतीही समस्या सोडवण्यासाठी तुमची तार्किक क्षमता मजबूत करते. तुम्ही क्यूबचे थर वेगाने फिरवता तेव्हा, तुमचा बोट-डोळा समन्वय सुधारतो, ज्यामुळे मोटर स्किल्स (हालचालींची कौशल्ये) सुधारतात. वारंवार प्रयत्न आणि हार न मानण्याचा दृढनिश्चय मुलांमध्ये आणि तरुणांमध्ये संयम आणि सहनशीलता विकसित करतो.
अनेक आकार उपलब्ध आहेत
रुबिक्स क्यूब आता अनेक आकारांमध्ये उपलब्ध आहेत. यामध्ये त्रिकोण, सफरचंद, षटकोन, चौरस, आयत आणि बरेच काही समाविष्ट आहे. यांना ट्विस्ट पझल्स म्हणून ओळखले जाते कारण ते फिरवून सोडवले जातात. सहा समान थरांच्या ट्विस्ट पझलला रुबिक्स क्यूब म्हणतात; बाकीच्यांना अधिक योग्यरित्या ट्विस्ट पझल्स म्हटले जाईल. अहमदाबादचे पझल डिझायनर मनीष राठोर यांनी अनेक नवीन शैलींमध्ये ट्विस्ट पझल्स तयार केले आहेत. यामध्ये घोस्ट्स (आकार बदलणारे) आणि स्क्युअर्स (पिळलेले कोपरे) पासून ते डोडेकाहेड्रॉन (फिरवण्यासाठी ५० तुकड्यांसह १२ बाजू), आयकोसाहेड्रॉन (फिरवण्यासाठी २० त्रिकोण आणि ८० तुकडे) आणि बरेच काही समाविष्ट आहे.
प्रतिभावान मनं निराशेपुढेही हतबल
आजकाल, किशोरवयीन मुले आपला बहुतेक वेळ मोबाईल फोन आणि इंटरनेट मीडियावर घालवतात. रुबिक्स क्यूब हा एक ऑफलाइन गेम आहे जो कोणत्याही स्क्रीनशिवाय तुमचे मन सक्रिय ठेवतो आणि डिजिटल डिटॉक्समध्ये मदत करतो. आजच्या डिजिटल युगातही रुबिक्स क्यूबची जादू जराही कमी झालेली नाही. जगभरात आयोजित होणाऱ्या स्पीड-क्यूबिंग स्पर्धांमुळे तरुणांमध्ये हा खेळ पुन्हा लोकप्रिय झाला आहे. वर्ल्ड क्यूब असोसिएशनच्या मते, हा क्यूब सोडवण्याचा सध्याचा जागतिक विक्रम फक्त २.५१ सेकंदांचा आहे, जो चीनमधील झुआनी गेंग नावाच्या नऊ वर्षांच्या मुलाने नोंदवला आहे! याचा अर्थ असा की, या प्रतिभावान मुलाने डोळे मिचकावण्याच्या वेळेत सर्व रंग एकत्र जोडले आहेत.
महत्वाचे
- क्यूब वाकल्यानंतर त्याला त्याच्या मूळ स्थितीत परत आणण्यासाठी ४३ क्विंटिलियन (४३ नंतर १८ शून्य) पेक्षा जास्त संभाव्य रचना आहेत.
- यात एकूण २६ लहान क्यूब्स (क्यूबीज) असतात जे एका मध्यवर्ती अक्षावर फिरतात. एका मानक ३x३ रुबिक्स क्यूबची प्रत्येक बाजू ५.६ सेंटीमीटर असते.
- सर्वात महागडा रुबिक्स क्यूब १९९५ मध्ये २१ कोटी रुपये (२१० दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्स) खर्च करून बनवण्यात आला होता.
