लाइफस्टाइल डेस्क, नवी दिल्ली. भारतीय संस्कृतीचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे प्रत्येक प्रसंगी एक विशेष विधी, नृत्य किंवा गाणे असते. ओडिशामध्ये रज पर्व मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. आपल्या समाजात मासिक पाळीला अपवित्र मानले जात असले तरी, ओडिशामध्ये हा सण मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. चला जाणून घेऊया रज पर्व कसा साजरा केला जातो.
रज पर्व म्हणजे काय?
'रज' हा शब्द संस्कृतमधील 'राजस्वला' या शब्दावरून आला आहे, ज्याचा अर्थ मासिक पाळी आलेली स्त्री असा होतो. हा सण आषाढ महिन्यात चार दिवस साजरा केला जातो. असे मानले जाते की या काळात भूमाता मासिक पाळीत असते आणि पहिल्या पावसानंतर ती नवीन पिकांसाठी स्वतःला तयार करते. म्हणूनच, या काळात स्त्रिया आपल्या कामातून विश्रांती घेतात आणि प्रजननक्षमतेशी संबंधित हा सण साजरा करतात.
हा सण का साजरा केला जातो?
पृथ्वी मातेच्या प्रजननक्षमतेबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी हा सण साजरा केला जातो. ज्याप्रमाणे स्त्रियांना मासिक पाळीच्या काळात शारीरिक विश्रांतीची गरज असते, त्याचप्रमाणे पृथ्वी मातेलाही या काळात विश्रांतीची गरज असते, असे मानले जाते. म्हणूनच, चार दिवस शेती करणे, नांगरणी करणे किंवा झाडे तोडणे यांसारखी कामे पूर्णपणे थांबवली जातात.
हा सण स्त्रियांना समर्पित आहे. या सणादरम्यान, त्यांना त्यांच्या दैनंदिन कामातून तीन दिवसांची सुट्टी दिली जाते आणि त्या फक्त आराम करतात व उत्सव साजरा करतात.
मासिक पाळीचा सण कसा साजरा केला जातो?
या सणाच्या पहिल्या दिवसाला 'पहिली मासिक पाळी' म्हटले जाते. हा दिवस सणाची सुरुवात आणि पावसाळ्याच्या आगमनाचे प्रतीक मानला जातो. या दिवशी मुली हातावर मेंदी, पायावर आलता लावतात आणि नवीन कपडे घालतात. दुसरा दिवस, ज्याला 'मासिक पाळी' म्हटले जाते, तो सर्वात खास दिवस असतो. हा उत्सवाचा दिवस असतो आणि कोणतेही काम करण्यास मनाई असते. या दिवशी स्त्रिया झोपाळ्यावर झुलतात, खेळ खेळतात आणि एकत्र उत्सव साजरा करतात.
या उत्सवाच्या तिसऱ्या दिवसाला 'बसी रज' म्हणतात, जो पृथ्वीमातेच्या मासिक पाळीचा शेवटचा दिवस मानला जातो. त्यानंतर, चौथ्या दिवशी, पृथ्वीमातेचे प्रतीक असलेल्या 'वसुमती स्नान' नावाच्या जात्याला हळद आणि चंदनाच्या लेपाने स्नान घालून फुले व कुंकवाने सजवले जाते.
