लाइफस्टाइल डेस्क, नवी दिल्ली. Cancer Risk Factor: जेव्हा आपण कर्करोगाच्या कारणांचा विचार करतो, तेव्हा सर्वप्रथम आपल्या मनात तंबाखू, दारू, खराब जीवनशैली किंवा अनुवांशिक आजार येतात. पण, तुम्ही कधी विचार केला आहे का की एक साधा विषाणू किंवा जिवाणू देखील कर्करोगास कारणीभूत ठरू शकतो?

'द लॅन्सेट ऑन्कोलॉजी' या नामांकित वैद्यकीय नियतकालिकाच्या एका ताज्या अहवालाने वैद्यकीय जगात खळबळ उडवून दिली आहे. या अभ्यासातील आकडेवारी दर्शवते की जगभरातील प्रत्येक आठवे कर्करोगाचे प्रकरण प्रत्यक्षात संसर्गामुळे होते.

संसर्गाला कमी लेखू नका
इंटरनॅशनल एजन्सी फॉर रिसर्च ऑन कॅन्सर (IARC) ने आपल्या ताज्या संशोधनात असे आढळून आले आहे की 2024 मध्ये, जगभरात 23 लाख नवीन कर्करोगाची प्रकरणे केवळ संसर्गामुळे निदान केली जातील. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, जगातील एकूण कर्करोगाच्या प्रकरणांपैकी 12 टक्के प्रकरणे थेट संसर्गाशी संबंधित होती.

हे 5 धोकादायक विषाणू आणि जीवाणू जीवघेणे ठरत आहेत.
संशोधकांनी मानवामध्ये कर्करोगास कारणीभूत ठरू शकणाऱ्या 12 संसर्गजन्य घटकांचा अभ्यास केला. तथापि, यापैकी पाच घटकांनी सर्वाधिक विनाश घडवला आहे:

  • एच. पायलोरी (H. pylori): हा जीवाणू पोटात आढळतो आणि सर्वात मोठा धोका निर्माण करतो. यामुळे अंदाजे 7,60,000 कर्करोगाची प्रकरणे घडली आहेत.
  • एचपीव्ही (HPV): हा विषाणू गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाचे मुख्य कारण आहे. याचा संबंध गुप्तांग आणि डोके व मानेच्या कर्करोगाशी देखील आहे. या विषाणूमुळे अंदाजे 7,50,000 लोकांना कर्करोग झाला आहे.
  • हिपॅटायटीस बी (HBV): हा विषाणू, जो प्रामुख्याने यकृताच्या कर्करोगास कारणीभूत ठरतो, अंदाजे 3,60,000 प्रकरणांशी जोडला गेला आहे.
  • एपस्टाईन-बार व्हायरस (EBV): हा विषाणू पोट आणि घशाभोवतीचा कर्करोग, तसेच काही प्रकारचे लिम्फोमास (lymphomas) घडवतो, ज्याची 2,60,000 प्रकरणे नोंदवली गेली आहेत.
  • हिपॅटायटीस सी (HCV): या विषाणूमुळे अंदाजे 1,60,000 लोकांना संसर्ग झाला असून, यकृताच्या कर्करोगाची सर्वाधिक प्रकरणे आहेत.

शरीरातील संसर्गाचे कर्करोगात रूपांतर कसे होते?
हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की प्रत्येक संसर्गाचे कर्करोगात रूपांतर होत नाही. हे संसर्ग शरीरात किती काळ आहे आणि तुमच्या रोगप्रतिकारशक्तीच्या आरोग्यावर अवलंबून असते.

जेव्हा संसर्ग शरीरात दीर्घकाळ टिकतो, तेव्हा तो आपल्या पेशींना नुकसान पोहोचवू लागतो. यामुळे शरीरात सतत दाह निर्माण होतो. हा दीर्घकालीन दाह हळूहळू पेशींमध्ये बदल घडवतो, ज्यामुळे अखेरीस कर्करोग होऊ शकतो. उदाहरणार्थ, हिपॅटायटीसमुळे यकृताला नुकसान पोहोचते आणि एच. पायलोरीमुळे पोटात सतत दाह निर्माण होतो, ज्यामुळे कर्करोग होतो.

    गरीब आणि विकसनशील देशांवर एक मोठे संकट घोंगावत आहे.
    आयएआरसीच्या (IARC) शास्त्रज्ञ डॉ. हॅरिएट रमगे यांनीही एक चिंताजनक मुद्दा मांडला. त्यांनी सांगितले की, संसर्गामुळे होणाऱ्या या कर्करोगांपैकी ७७ टक्के भार कमी आणि मध्यम उत्पन्न असलेल्या देशांवर पडतो. याचे मुख्य कारण म्हणजे या देशांमध्ये वेळेवर तपासणी, लसीकरण आणि उपचार सुविधांचा अभाव.

    प्रतिबंधाचा मार्ग काय आहे?
    चांगली बातमी ही आहे की, योग्य उपाययोजना केल्यास हे संसर्ग आणि त्यामुळे होणारे कर्करोग टाळता येतात.

    • लसी प्रभावी आहेत: एचपीव्ही (HPV) आणि हिपॅटायटीस बी या दोन्हींसाठी अत्यंत प्रभावी लसी उपलब्ध आहेत, ज्या गर्भाशय आणि यकृताचा कर्करोग टाळू शकतात.
    • योग्य उपचार: हिपॅटायटीस सी साठी कोणतीही लस उपलब्ध नसली तरी, सर्वोत्तम विषाणूरोधक औषधांनी हा संसर्ग पूर्णपणे बरा होऊ शकतो.
    • नियमित तपासणी: नियमित तपासणीमुळे पेशी कर्करोगात रूपांतरित होण्यापूर्वीच धोका ओळखता येतो आणि तो टाळता येतो.

    एकंदरीत, जर आपण आपल्या मूलभूत आरोग्य सुविधा आणि संसर्ग नियंत्रणाकडे लक्ष दिले, तर कर्करोगासारख्या धोकादायक आजाराच्या मोठ्या भागावर सहज मात करता येते.

    हेही वाचा: Smartwatch ECG: स्मार्टवॉचमध्ये ECG फीचर आहे, मग डॉक्टरांची गरज नाही का? जाणून घ्या मर्यादा