बिझनेस डेस्क, नवी दिल्ली. गेल्या अनेक महिन्यांपासून देशातील कांद्याचे भाव सर्वसामान्यांच्या खिशावर ताणत आहेत. ज्या कांद्याचे भाव जास्त होते ते आता खाली आले आहेत. राजस्थान, महाराष्ट्र, गुजरात आणि कर्नाटक या प्रमुख उत्पादक राज्यांतून खरीप कांद्याची सुरुवात झाली आहे. व्यापारी आणि सरकारी अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार पुढील दोन महिने खरीप पिकाच्या आगमनामुळे कांद्याचे भाव नियंत्रणात राहण्यास मदत होऊ शकते.

ग्राहक व्यवहार विभागाच्या सचिव निधी खरे यांनी फायनान्शियल एक्स्प्रेसला सांगितले की, मंडई आणि किरकोळ बाजारात कांद्याचे भाव कमी होऊ लागले आहेत. गेल्या हंगामात शेतकऱ्यांना चांगला भाव मिळाल्यामुळे आगामी रब्बी हंगाम 2026-27 मध्ये कांद्याच्या पेरणीसाठी सकारात्मक कल आहे. यामुळे पुढील हंगामात उत्पादन व उपलब्धता चांगली राहण्याची अपेक्षा आहे.

आझादपूर मंडईत भाव 40 रुपये किलोवर पोहोचले
देशातील सर्वात मोठी फळे आणि भाजीपाला बाजारपेठ असलेल्या आझादपूरमध्ये कांद्याचे घाऊक भाव 35 ते 40 रुपये प्रति किलोपर्यंत खाली आले आहेत. महिनाभरापूर्वी येथे कांदा 50 ते 55 रुपये किलोने विकला जात होता, त्यात सुमारे 15 रुपयांची घट झाली आहे. बाजारात आवक वाढल्याने दरात घसरण झाल्याचे व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे. त्याचवेळी, महाराष्ट्रातील नाशिक येथील लासलगाव येथील देशातील सर्वात मोठ्या कांद्याच्या घाऊक बाजारामध्ये भाव ₹45 ते ₹47 प्रति किलोपर्यंत खाली आला आहे. गेल्या महिन्यात येथे कांद्याचा भाव 50 रुपये प्रतिकिलो इतका होता.

मात्र, किरकोळ बाजारात कांदा अजूनही महागच आहे. ग्राहक व्यवहार विभागाच्या आकडेवारीनुसार, गुरुवारी देशात कांद्याची सरासरी किरकोळ किंमत प्रति किलो 53.83 रुपये होती. गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीच्या तुलनेत हे प्रमाण 101 टक्के अधिक आहे. गेल्या 3 महिन्यांत, कांद्याची किरकोळ किंमत अनेक बाजारपेठेत ₹65 ते ₹70 प्रति किलोपर्यंत पोहोचली होती, जी आता ₹50 ते ₹55 प्रति किलोपर्यंत खाली आली आहे.

ऑक्टोबरमध्ये महागाई वाढण्यात कांद्याची मोठी भूमिका आहे
कांद्याचे भाव वाढल्याने किरकोळ महागाईवरही परिणाम झाला आहे. ऑक्टोबर 2026 मध्ये, कांद्याचा महागाई दर वार्षिक आधारावर 116 टक्के होता. या कालावधीत किरकोळ महागाई गेल्या वर्षीच्या ऑक्टोबरच्या तुलनेत 8.94 टक्क्यांनी वाढली आहे. अशा स्थितीत कांद्याचे नवीन पीक आल्याने ग्राहकांना दिलासा मिळण्याची अपेक्षा आहे.

खरीप पिकाची आवक झाल्याने दिलासा मिळेल
कृषी व्यवसाय विश्लेषक दीपक चव्हाण यांनी प्रसारमाध्यमांना सांगितले की, उत्तर कर्नाटक वगळता बहुतांश उत्पादक भागात खरीप कांदा पिकाची स्थिती आणि आगमनाचे प्रारंभिक संकेत चांगले आहेत. उत्तर कर्नाटकात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस झाल्याने पिकांवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. येत्या दोन महिन्यांत खरीप कांद्याची आवक झाल्यास भाव नियंत्रणात राहण्यास मदत होईल, असे ते म्हणाले. तथापि, आर्थिक वर्ष 2026-27 मध्ये उत्पादनाची शक्यता मुख्यत्वे रब्बी कांद्याच्या पेरणीखालील क्षेत्रावर अवलंबून असेल.

    गेल्या हंगामात उत्पादन 6.5 टक्क्यांनी घटले होते
    पीक वर्ष 2025-26 मध्ये देशातील कांद्याचे उत्पादन 288.9 लाख टन होण्याचा अंदाज आहे. हे गेल्या वर्षीच्या तुलनेत सुमारे 6.5% कमी आहे. उत्पादनात घट होण्याचे मुख्य कारण म्हणजे महाराष्ट्रात रब्बी कांद्याचे कमी उत्पादन. देशाच्या एकूण कांदा उत्पादनात महाराष्ट्राचा वाटा सुमारे ४० टक्के आहे.

    देशातील एकूण कांदा उत्पादनापैकी 70 ते 75 टक्के कांदा रब्बी हंगामात येतो. देशांतर्गत मागणी पूर्ण करण्यात आणि ऑक्टोबरपासून खरीप कांद्याची आवक होईपर्यंत भाव स्थिर ठेवण्यात रब्बी कांद्याचे पीक महत्त्वाची भूमिका बजावते. साधारणपणे ऑगस्ट-सप्टेंबरपासून सणासुदीची मागणी, हवामान आणि पुरवठा व्यवस्थेमुळे कांद्याच्या दरात चढ-उतार होतात.

    उत्पादन घटल्याने निर्यातीवर परिणाम झाला नाही
    गेल्या हंगामात उत्पादनात घट होऊनही भारताच्या कांद्याच्या निर्यातीवर फारसा परिणाम झालेला नाही. आर्थिक वर्ष 2026-27 च्या पहिल्या सहामाहीत, भारताने 6.4 लाख टन कांदा निर्यात केला, ज्याचे एकूण मूल्य $184 दशलक्ष होते.

    त्याच वेळी, 2025-26 या आर्थिक वर्षात देशातून 15 लाख टन कांदा निर्यात करण्यात आला, ज्याची किंमत 397 दशलक्ष डॉलर्स होती. बांगलादेश, मलेशिया, संयुक्त अरब अमिराती, श्रीलंका आणि नेपाळ प्रामुख्याने भारतातून कांदा खरेदी करतात. मात्र, चालू आर्थिक वर्षात आतापर्यंत बांगलादेशला कांद्याची निर्यात खूपच कमी झाली आहे.